Vụ c.hém người t.rộm vịt ở Sài Gòn: Coi chừng truy t.ố oan!

    Theo chuyên gia, hành vi của ông Sáu là phòng vệ chính đáng, còn nếu vượt quá thì tỉ lệ tổn hại sức khỏe của bị hại cũng không đủ để truy tố.

    Vụ việc bốn thanh niên nửa đêm đột nhập vào nhà ông Phan Văn Sáu (ngụ quận 12, TP.HCM) bắt t.rộm vịt để làm mồi nhậu thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo đó, khi xô xát ông Sáu dùng d.ao c.hém một người t.rộm vịt tên Nguyễn Phan Thái Dương gây tổn hại sức khỏe 24%.

    Sau khi TAND quận 12 trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung, công an và VKS quận này vẫn giữ quan điểm rằng ông Sáu phạm tội cố ý gây t.hương tích.

    Nhiều ý kiến cho rằng việc truy t.ố ông Sáu về tội này là khiên cưỡng bởi hành vi của ông không cấu thành tội phạm.

    Ông Sáu đã phòng vệ chính đá.ng?

    Theo ThS Võ Văn Tài (giảng viên Trường Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát TP.HCM), hành vi của ông Sáu được coi là phòng vệ chính đá.ng (PVCĐ) theo Điều 22 BLHS vì thỏa mãn ba điều kiện. Thứ nhất, nạn nhân đang có hành vi phạm tội hoặc là hành vi vi phạm pháp luật. Bị hại Dương cùng ba người khác đang có hành vi bắt t.rộm vịt. Khi phát hiện Dương đang xâm hại đến lợi ích của mình, ông Sáu có thể thực hiện các biện pháp nhằm ngăn chặn.

    Điều kiện thứ hai thuộc về nội dung của PVCĐ, luật thừa nhận quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn người đang có hành vi vi phạm pháp luật ngay cả khi người chứng kiến hoặc người bị xâm phạm lợi ích có thể lựa chọn xử sự khác, miễn sao hành vi vi phạm ấy vẫn còn tiếp diễn. Tức là ông Sáu được lựa chọn hoặc là ngăn chặn, thậm chí bắt giữ kẻ t.rộm hoặc kêu cứu hoặc đứng nhìn... Cho nên việc ông Sáu rượt đuổi t.rộm và chống trả lại khi Dương đá.nh lại ông là thỏa mãn điều kiện này.

    Thứ ba là điều kiện về phạm vi của quyền PVCĐ. Luật cho phép người ngăn chặn được sử dụng các biện pháp cần thiết để khống chế thành công người có hành vi vi phạm pháp luật. Tức là không bắt buộc kẻ t.rộm không có dùng hung khí thì ông Sáu không được dùng hung khí. Hành vi của ông Sáu có phù hợp cái gọi là cần thiết hay không thì phải xem các yếu t.ố như mức độ của hành vi gây hại, sự quyết liệt, sức mạnh, lực lượng và công cụ mà bên gây hại sử dụng...

    “Ông Sáu khai bị Dương xông vào tấn công nên ông mới c.hém. Dương thì không thừa nhận và cho rằng mình chỉ bỏ chạy và bị ông Sáu đuổi theo c.hém. Thực tế khi nghi ngờ có t.rộm, ông Sáu cầm d.ao đi ra, đây là phản ứng bình thường của chủ tài sản, bất kỳ ai cũng đều lựa chọn cách sao cho mình được an toàn.

    Ông Sáu cầm theo d.ao để phòng rủi ro khi đối diện với bốn tên t.rộm là biện pháp cần thiết mà luật thừa nhận. So sá.nh lực lượng, sự nguy hiểm của tình huống trên thì ông Sáu không vượt quá giới hạn của PVCĐ” - ThS Tài khẳng định.

    Đồng tình, luật sư (LS) Vũ Phi Long (nguyên Phó Chá.nh Tòa Hình sự TAND TP.HCM) cho rằng ông Sáu cầm theo d.ao (vẫn trong phạm vi nhà mình) để phòng thân là chuyện bình thường. Khi gặp t.rộm ông Sáu đuổi đá.nh nhưng không gây ra hậu quả gì nhưng khi quay trở lại nhà thì vẫn còn bị hại Dương đang giữ hai con vịt và tấn công chủ nhà.

    Dù việc tấn công này ở mức độ hạn chế nhưng trong đêm khuya, không ai dám chắc kẻ t.rộm sẽ tấn công bằng hung khí nào và còn kẻ t.rộm nào khác sẽ quay lại để giúp sức hay không. Do vậy, hành vi sử dụng hung khí để chống trả lại một nhóm người (đã xâm hại đến sở hữu tài sản và an toàn của chủ nhà) là phù hợp với các chế định về PVCĐ.

    Tất nhiên, nếu hậu quả ông Sáu gây ra cho đối phương lớn hơn vết t.hương của Dương hoặc có nhiều người bị t.hương tích hoặc tử vong thì sẽ xem xét trách nhiệm hình sự của ông Sáu với một tội danh cụ thể.

    Chuồng vịt, nơi xảy ra vụ trộm vịt và ông Sáu (ảnh nhỏ). Ảnh: M.HOÀNG

    Chuồng vịt, nơi xảy ra vụ trộm vịt và ông Sáu (ảnh nhỏ). Ảnh: M.HOÀNG

    Không có cơ sở để truy t.ố?

    ThS Trần Thanh Thảo (Trường ĐH Luật TP.HCM) phân tích, nếu cơ quan t.ố tụng xác định Dương đã tấn công thì ông Sáu có quyền chống trả. Nếu việc chống trả rõ ràng là vượt quá giới hạn PVCĐ thì chỉ có thể truy cứu ông Sáu về tội này (Điều 136 BLHS 2015) khi tỉ lệ tổn t.hương cơ thể cho nạn nhân từ 31% trở lên.

    Trong khi tỉ lệ tổn t.hương cơ thể của bị hại Dương chỉ là 24% thì hành vi của ông Sáu không đủ yếu t.ố cấu thành. Còn nếu Dương đã bỏ chạy nhưng ông Sáu vẫn đuổi c.hém thì lúc này quyền phòng vệ không phát sinh, ông Sáu có thể phạm tội cố ý gây t.hương tích.

    Nhưng theo ThS Tài, ngay cả khi chứng minh được rằng Dương không đá.nh trả mà bị đuổi theo c.hém thì hành vi của ông Sáu cũng chỉ là vượt quá giới hạn của PVCĐ. Nhưng hành vi này chỉ bị xem là tội phạm khi t.hương tích gây tổn hại cho sức khỏe của Dương từ 31% trở lên. Vì vậy, dù cơ quan t.ố tụng kết luận theo hướng nào đi nữa thì hành vi của ông Sáu vẫn không phạm tội.

    LS Huỳnh Kim Ngân (Đoàn LS TP.HCM) phân tích thêm, theo Nghị quyết 02/2003 của Hội đồng Thẩm phá.n TAND t.ối cao (hướng dẫn áp dụng BLHS) thì một trong những công cụ, phương tiện nguy hiểm đó là d.ao. Hành vi của ông Sáu tấn công Dương trong khi Dương tay không cầm hung khí gì là vượt quá giới hạn của PVCĐ nên phải chịu trách nhiệm hình sự. Nhưng như đã phân tích, tỉ lệ t.hương tích đối với bị hại Dương không đủ để truy t.ố tội này.

    Nội dung vụ á.n

    Như Pháp Luật TP.HCM đã phản á.nh, 3 giờ ngày 11/7/2017, Nguyễn Phan Thái Dương, Phan Trọng Chinh, Nguyễn Quang Trường và Vũ Văn Trường rủ nhau ăn nhậu. Khi đi ngang qua nhà ông Sáu thấy có chuồng nuôi vịt nên bắt t.rộm làm mồi nhậu.

    Ông Sáu cầm d.ao đi ra chuồng vịt thì Chinh, Quang Trường và Văn Trường bỏ chạy, ông Sáu rượt theo nhưng không kịp. Dương đang xách hai con vịt tính bỏ chạy, thấy ông Sáu thì chạy đến đạp vào người ông và tay cầm hai con vịt đá.nh ông Sáu.

    Ông Sáu dùng d.ao c.hém trúng ngực, mặt và tay trái của Dương. Ba tên t.rộm thấy Dương bị t.hương liền chạy lại giải cứu. ông Sáu tri hô, người dân giúp sức bắt được băng t.rộm vịt và đưa Dương vào bệnh viện. Bốn thanh niên có hành vi t.rộm cắp tài sản nhưng giá trị tài sản chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (theo định giá, tám con vịt giá 1,4 triệu đồng) nên công an chỉ xử phạt hành chính...

    DÒNG SỰ KIỆN

    Người vợ không có tội dù c.hém chết kẻ t.rộm?

    Ngày 16/4, Đại tá Phạm Hữu Châu, Phó Giám đốc Công an tỉnh Long An, đã thông tin kết quả điều tra ban đầu vụ chị Nguyễn Thị Thúy Hằng c.hém chết kẻ t.rộm là Nguyễn Thành Trung (ngụ cùng ấp). Theo đó, rạng sá.ng 11/3, Trung đột nhập vào nhà và đ.âm chết chồng chị. Trong lúc cố gắng thoát khỏi sự truy sát của Trung, chị Hằng chụp được một con d.ao chặt thịt c.hém nhiều nhát làm Trung chết.

    Nguyên nhân là Trung nợ vợ chồng chị khoảng 60 triệu đồng tiền thua bạc. Trung chuẩn bị d.ao Thái Lan, d.ao phay, mặc áo khoác đen, chuẩn bị hai đôi găng tay đột nhập vào nhà. Theo công an, Trung đã bóp cổ nhưng chị Hằng thoát ra được, Trung tiếp tục dùng d.ao đ.âm và chị Hằng thoát ra khỏi mùng, chạy lên phía nhà trên và hai người đã c.hém qua c.hém lại. Đại tá Châu cũng cho biết công an tỉnh vẫn đang tiếp tục điều tra, đá.nh giá mức độ phòng vệ của chị Hằng là chính đá.ng hay không.

    c.hém kẻ t.rộm không chống cự, bị tội g.iết người

    Đầu năm 2019, TAND Cấp cao tại Hà Nội xử phúc thẩm, tuyên giảm á.n cho Lê Minh Phương (trú Bắc Từ Liêm, Hà Nội) từ chín năm xuống còn bảy năm tù về tội g.iết người. Tại tòa, đại diện của bị hại T. cho biết cháu đã cơ bản bình phục sức khỏe nên đề nghị giảm á.n cho Phương.

    Do đói bụng nên nửa đêm 23/11/2017, cháu T. (16 tuổi) đột nhập vào cửa hàng tạp hóa của Phương để tìm đồ ăn và t.rộm cắp. Vợ chồng bị cáo đang ngủ trên gác nghe thấy tiếng động thì phát hiện cháu T. đang lục lọi đồ đạc. Phương đi xuống tầng một, lấy thanh kiếm nấp vào chỗ kín quan sát. khi cháu T. vừa ăn bá.nh mì vừa tiến về chỗ mình, bị cáo xông tới c.hém vào đầu và tay. Nhận ra cháu T. ở gần nhà, thấy cháu bị chảy nhiều máu nên Phương gọi xe cấp cứu đưa tới bệnh viện và báo công an.

    Đá.nh hai kẻ t.rộm gà, bị tội cố ý gây t.hương tích

    Thá.ng 9/2018, TAND tỉnh Tây Ninh xử phúc thẩm, tuyên y á.n 12 thá.ng tù treo đối với Nguyễn Ngọc á.nh. Theo đó, t.ối 1/8/2015, Tạ Công Trung và Lê Minh Thành rủ nhau vào nhà bị cáo á.nh t.rộm gà.

    Vì đã xảy ra mất t.rộm nhiều lần nên khi phát hiện, ông á.nh cầm cây chĩa (đầu sắt) đuổi theo nhưng bị trượt chân té làm mũi chĩa đ.âm vào mông Trung. Trung tiếp tục bỏ chạy, leo lên tường rào để trèo ra ngoài. ông á.nh kêu đứng lại nhưng Trung tiếp tục chạy nên ông dùng chĩa đ.âm thêm một nhát. Trung được Thành đỡ qua rào rồi rút đầu chĩa để cạnh tường và đến bệnh viện, còn ông á.nh thì đến công an phường trình báo.

    Kết luận giám định t.hương t.ật tại vùng bụng của Trung là 73% và vùng mông 1%. Công an khởi t.ố ông á.nh về tội cố ý gây t.hương tích trong tình trạng tinh thần bị kích động mạnh, trong khi Trung và Thành không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.  

    SONG NGUYỄN tổng hợp

    create

    M.CHUNG - H.YẾN / plo.vn